Chronologie van de val van de Muur

2 mei 1989

Hongaarse grenssoldaten knippen voor het eerst een gat in de grens met Oostenrijk.

7 mei

De verkiezingen voor de gemeenten in de DDR lokken vanwege de grootschalige verkiezingsfraude protesten uit en een wijd verbreide afwijzing door de gehele bevolking. Oppositiegroepen roepen op tot boycott van de verkiezingen.

Juli

Het aantal DDR-burgers dat een toevlucht zoekt in de Westduitse ambassades in Boedapest, Oost-Berlijn, Warschau en Praag neemt sterk toe.

Augustus

De ambassade in Oostberlijn moet zijn poorten sluiten op 8 augustus omdat deze geheel vol is. Hetzelfde gebeurt in Boedapest op 14 en in Praag op 23 augustus.

19 augustus

Meer dan 600 DDR-burgers nemen de gelegenheid te baat om tijdens het grensfeest bij Sopron in Hongarije de benen te nemen.

10 september

De Evangelische Kirche dient een verzoekschrift in bij Honecker om hervormingen in te zetten.

11 september

Om middernacht opent Hongarije zijn grenzen voor vluchtelingen uit de DDR: tienduizenden vluchten via Hongarije en Oostenrijk.

19 september

De ambassade in Warschau gaat dicht vanwege de menigte DDR-vluchtelingen die daar een heenkomen hebben gezocht.

30 september

Bondsminister Genscher kondigt in Praag de vluchtelingen de uitreis naar het westen aanstaande is. Met een buitengewone dienstregeling uitgevoerd door de DDR-spoorwegen kunnen 5500 DDR-burgers uit Praag en 800 uit Warschau over het grondgebied van de DDR de Bondsrepubliek bereiken.

6-8 oktober

Tijdens de festiviteiten ter gelegenheid van de viering van het veertig jarig bestaan van de DDR roept sovjet-baas Gorbatsjov de DDR op om vergaande hervormingen door te voeren. Op 7 en 8 oktober demonstreren tienduizenden DDR-burgers voor een democratische vernieuwing van het socialisme. Voor al in Oost-Berlijn leidt dit tot een zeer hardhandige confrontatie met de politie die de menigte uit elkaar knuppelt.

9 oktober

Bij een massale demonstratie met 70.000 deelnemers kan een toestand van burgeroorlog nog net voorkomen worden door een oproep door Kurt Masur, de kapelmeester van het Gewandhaus en anderen. De leiding van de Sovjet Unie weigert deel te nemen aan een gewelddadig ingrijpen om de demonstratie neer te slaan.

18 oktober

Na massaprotesten wordt de staats- en SED chef Honecker na 18 jaar afgezet. Egon Krenz wordt de nieuwe partijbaas van de SED.

23 oktober

Op de inmiddels traditionele Leipziger maandagdemonstratie eisen 300.000 mensen hervormingen: "Wir sind das Volk."

3 november .

Voor het eerst verleent de DDR directe uitreispapieren vanuit de CSSR naar de Bondsrepubliek. Per trein en in eindeloze ‘Trabi’-kolonnes komen tienduizenden naar het westen.

4 november

Meer dan een miljoen DDR-burgers demonstreren in Oost-Berlijn voor hervormingen. Het is de grootse protestbijeenkomst in de geschiedenis van de DDR.

7 november

De regering van de DDR onder leiding van minister-resident Stoph treedt af.

8 november

Het complete Politburo van de SED gaat heen. Met deze stap neemt het hoogste machtsorgaan de verantwoording voor de crisis in de DDR.

9 november

28 jaar na de bouw van de muur opent de DDR haar grens naar West-Berlijn en de Bondsrepubliek. 120.000 DDR-burgers waren inmiddels via de landen van het Oostblok al naar het westen gevlucht.

13 november

De SED’er en hervormingsgezinde politicus Hans Modrow wordt tot nieuwe regeringsleider gekozen.

28 november

De Bondskanselier komt met zijn tien punten programma voor de overwinning van de deling van Duitsland en Europa. Vooraanstaande kunstenaars en leden van de oppositiebeweging formuleren de oproep "Für unser Land", waarin zij een zelfstandige DDR als sociaal alternatief voor de BRD eisen.

1 december

De Volkskammer streept de leidende rol van de SED uit de grondwet. Tegen zes voormalige hoge SED functionarissen - waaronder Honecker - gerechtelijke vooronderzoeken wegens ambtsmisbruik en corruptie ingesteld.

2 december

Bij de top tussen de Amerikaanse president Bush en sovjetbaas Gorbatsjov wordt door Gorbatsjov een vereniging van beide Duitslanden van de hand gewezen.

3 december

Nauwelijks een maand na zijn aantreden moeten zowel het Politburo van de SED onder leiding van Egon Krenz als het Centraal Comité weer aftreden.

6 december

Egon Krenz is gedwongen zijn ambt van voorzitter van de Staatsraad neer te leggen.

7 december

Voor het eerst is er een ronde tafel gesprek tussen oppositie en de oude partijen.

8-9 december

Op de naar voren gehaalde bijzondere SED-partijdag wordt Gregor Gysi tot nieuwe SED partijchef benoemd.

11 december

Op de maandagdemonstratie in Leipzig scanderen de demonstranten "Deutschland Vaterland" in plaats van "Wir sind das Volk".

16-17 december

De SED breekt met haar verleden en vult de naam aan met PDS: Partei des Demokratischen Sozialismus. Vanaf 4 februari is het nog alleen maar PDS.

19 december

Tijdens de eerste bijeenkomst tussen Bondskanselier Helmut Kohl en Modrow zijn beiden het al eens over een gemeenschappelijk Duits-Duitse verdrag.

22 december

De Brandenburger Tor in Berlijn wordt geopend.

24 december

Inwoners van de BRD mogen voor het eerst zonder visum en gedwongen wisselen van D-marken naar de DDR.

31 december

Het totale aantal inwoners dat de DDR verlaat en naar de Bondsrepubliek gaat was in 1989 343.854 mensen tegenover slechts 39.832 personen in het jaar daarvoor.

11 januari 1990

De Volkskammer neemt een nieuwe reiswet aan waarin aan alle DDR-burgers vrijheid van reizen wordt gegeven. Modrow biedt de oppositie een plaats in de regering aan.

15 januari

In Oost-Berlijn wordt het hoofdkwartier van de Stasi bestormd.

21 januari

In Oberbürgermeister van Dresden en plaatsvervangens voorzitter van de SED, Berghofer verlaat samen met 39 leden de SED-PDS. Krenz en nog 13 hoge SED-functionarissen worden uit de partij gezet.

25 januari

De regering besluit dat er volledige vrijheid van beroep is waarbij buitenlandse deelnemingen geoorloofd zijn.

30 januari

Tijdens het bezoek van Modrow aan Moskou stemt Gorbatsjov in met de vereniging van de beide Duitslanden.

1 februari

Modrow komt met een drie stappenplan voor de Duitse eenheid. Hij stelt voor dat het verenigde Duitsland een neutrale status krijgt met Berlijn als zetel van de regering.

5 februari

De regering voor "Nationalen Verantwortung" wordt gevormd. Acht oppositiegroepen nemen met een minister zonder portefeuille deel aan deze regering.

10-11 februari

Bondskanselier Kohl en minister van buitenlandse zaken Genscher gaan naar Moskou. Michael Gorbatsjov hecht zijn goedkeuring aan de eenheid van Duitsland.

13 februari

Tijdens de tweede ontmoeting tussen Kohl en Modrow komen zij overeen een commissie in te stellen die snel moet komen tot een muntunie.

14 februari

De ministers van buitenlandse zaken van de DDR en de BRD samen met vertegenwoordigers van de vier Geallieerden uit de Tweede Wereldoorlog komen in Ottawa tot overeenstemming over de verdere voortgang op weg naar de Duitse hereniging volgens de formule: "Twee plus Vier".

20 februari

De Volkskammer maakt de weg vrij voor de eerste vrije verkiezingen in de DDR door een nieuwe Kieswet aan te nemen. De Duits-Duitse munteenheidcommissie komt voor het eerst bijeen.

1 maart

De ministerraad besluit tot omzetting van de "Kombinate" in vennootschappen.

6 maart

De Volkskammer zet koers naar een sociale markteconomie.

7 maart

Tijdens de laatste zitting voor de verkiezingen neemt de Volkskammer een sociaal charter aan (o.a. recht op wonen, recht op arbeid, gelijkberechtiging van man en vrouw), een economische ordening wet (vestiging van private ondernemingen) en een gebruiksrecht (dit garandeert de DDR-burgers het gebruiksrecht van de nationale grond en bedrijven).

9 maart

In Oost-Berlijn komen voor het eerst de vertegenwoordigers van de beide Duitslanden en van de vier voormalige geallieerden bij elkaar.

12 maart

De Ronde Tafel Conferentie wijst tijdens zijn laatste zitting het overnemen van de Grondwet voor de DDR af. De DDR-burgers hebben het recht op een eigen Grondwet, waarover op 17 juni gestemd zal worden.

18 maart

Verkiezingen voor de Volkskammer in de DDR. De CDU wint de verkiezingen met een verrassend grote voorsprong op de SPD.

12 april

Lothar de Maizière (CDU) wordt door de Volkskammer tot nieuwe minister-president van de DDR gekozen. Hij vormt een "Große Koalition" met de "Alliantie voor Duitsland", de Bund der Freien Demokraten en de SPD.

5 mei

De Twee-plus-Vier gesprekken over de hereniging van de beide Duitslanden gaan van start. Ter discussie staan de voorwaarden voor de hereniging van de beide staten.

6 mei

Bij de Gemeenteraadsverkiezingen in de DDR verliezen de drie grote partijen (CDU, SPD en PDS) ten gunste van de kleinere partijen en groeperingen.

10 mei

De ministers van Onderwijs en de senatoren in de westduitse "Länder" komen in Bonn overeen dat de einddiploma’s uit de DDR die toegang geven tot de Hogescholen ook in de Bondsrepubliek geldig zijn.

16 mei

De Bondsrepubliek en de Länder gaan er samen mee accoord om de DDR tot 1994 uit een "Fonds voor Duitse Eenheid" 115 miljard D-Mark ter beschikking te stellen.

18 mei

Met de ondertekening van een economisch verdrag, een munt- en sociale unie door de ministers van financiën van de beide Duitslanden wordt de beslissende stap gezet naar Duitse hereniging.

31 mei

De Volkskammer van de DDR besluit tot verwijdering van alle hamer en passer symbolen van alle openbare gebouwen.

12 juni

De magistratuur van Oost-Berlijn en de Senaat van West-Berlijn komen in een gemeenschappelijke zitting voor het eerst sinds 42 jaar bijeen.

15-16 juni

Tijdens de gesprekken van de president van de SU, Michael Gorbatsjov met zowel bondskanselier Kohl als met minister van buitenlandse zaken Genscher in de Kaukasus staat Gorbatsjov aan het verenigde Duitsland de volledige soevereiniteit toe evenals de vrijheid om te kiezen tot welk bondgenootschap Duitsland wenst te behoren.

21-22 juni

De Bondsdag, de Bondsraad en de DDR-Volkskammer onderschrijven zowel het verdrag tussen de DDR en de Bondsrepubliek als het besluit over de uiteindelijke erkenning van de Oder-Neiße grens.

1 juli

De economische, de munt en de sociale unie tussen de beide Duitslanden wordt van kracht. De D-Mark wordt in de DDR als betaalmiddel ingevoerd.

16 juli

Tijdens de top tussen de sovjetpresident Gorbatsjov en bondskanselier Kohl aanvaardt de Sovjet Unie dat het herenigde Duitsland lid wordt van de NAVO.

3 augustus

In Oost-Berlijn wordt het verdrag ondertekend waarbij gemeenschappelijke verkiezingen voor de Duitse Bondsdag gehouden kunnen worden.

11 augustus

De vier liberale partijen in de beide Duitslanden smelten tot één Duitse liberale partij samen. De sociaaldemocraten volgen op 27 september in Berlijn, terwijl de CDU dit op 1 oktober doet in Hamburg.

23 augustus

De Volkskammer belsuit met de noodzakelijke tweederde meerderheid dat de DDR opgaat in de Bondsrepubliek op basis van artikel 23 van de Grondwet van 3 oktober 1990.

31 augustus

In Oost-Berlijn ondertekenen de Bundesminister Schäuble voor de Bondsrepubliek en staatssecretaris Krause voor de DDR het Duits-Duitse herenigingsverdrag.

12 september

De minister van buitenlandse zaken van de SU, Sjevernadze, en de minister van buitenlandse zaken Genscher paragraferen het "Vertrag über gute Nachbarschaft, Partnerschaft und Zusammenarbeit" voor zowel de BRD als de SU.

18 september

Het hoogste gerechtshof in de BRD - Bundesverfassungsgericht - verklaart dat het herenigingsverdrag en daar uit voorvloeiende erkenning van de Duits-Poolse grens (Oder-Neiße grens) rechtmatig is.

19-21 september

De Bondsdag, Bondsraad en de Volkskammer stemmen elk met de noodzakelijke tweederde meerderheid in met het herenigingsverdrag.

2 oktober

Na 45 jaar wordt de status van bezet gebied voor Berlijn beëindigd.

3 oktober

In de nacht van 2 op 3 oktober 1990 wordt de Duitse eenheid een feit. De derde oktober wordt tot nationale feestdag uitgeroepen.

Uit: Maier, Gerhart, Die Wende in der DDR. Bundeszentrale für politische Bildung. Bonn, 1991, p. 13-16


terug