Manifest der 2000 Woorden, 27 juni 1968

De Communistische Partij heeft het grote vertrouwen verraden dat het volk in haar stelde. Zij gaf de voorkeur aan de aureolen van de macht, totdat zij alleen die in handen had. De teleurstelling was groot onder de communisten evenals onder de niet-communisten. De leiding van de partij veranderde van een politieke en ideologische groep in een naar macht hunkerende organisatie, waartoe egoïsten, lafaards en schurken zich aangetrokken voelden.

Zij beïnvloedde de handelingen van de partij in zodanige mate, dat eerlijke mensen er geen vaste voet konden krijgen zonder zich te vernederen.

Wij zijn allen verantwoordelijk voor de huidige stand van zaken, maar met een grotere verantwoordelijkheid voor de communisten onder ons. De grootste verantwoordelijkheid echter ligt bij degenen, die tezamen de onderdelen of de instrumenten waren van de ongecontroleerde macht, de macht van een groep dogmatici, die door het partijapparaat overal een plaats had gevonden, van Praag tot in het kleinste district, tot in de kleinste gemeenschap. Het partijapparaat besliste wat men wel en niet kon doen, het beheerde fabrieken voor de arbeiders en de nationale economie voor de burgers. Geen organisatie werd geleid door de leden, zelfs niet de Communistische Partij.

De hoofdschuld en het grootste bedrog van deze heersers was, dat zij hun willekeur voorstelden als was deze de wil van de arbeiders. Zouden wij aan dit bedrog willen geloven, dan zouden wij vandaag de arbeidersklasse de schuld moeten geven van het verval van onze economie, van de misdaden begaan aan onschuldige mensen, en van de invoering van de censuur die verhinderde dat over dit alles geschreven mocht worden. De arbeiders zouden schuldig zijn aan foutieve investeringen, aan de handelsverliezen en aan het woningtekort. Geen verstandig mens gelooft natuurlijk in een dergelijke schuld van de arbeidersklasse. Wij weten allen, maar vooral iedere arbeiders weet het, dat de arbeidersklasse praktisch nergens over besliste. Zij mocht niet eens over haar eigen functionarissen kiezen. Terwijl vele arbeiders dachten dat zij regeerden, regeerde in hun naam een speciaal opgeleide groep functionarissen van het partij- en staatsapparaat.

Zij namen in feite de plaats over van de vroeger heersende klasse en zij vormden het nieuwe gezag. Ter wille van de rechtvaardigheid willen wij hier echter opmerken dat sommigen van hen zich van deze kwalijke list van de geschiedenis reeds lang bewust waren. Wij herkennen hen vandaag omdat zij het onrecht herstellen, de fouten rechtzetten, de beslissingsmacht teruggeven aan de partijleden en de burgers, en de volmachten en de omvang van het bureaucratische apparaat beperken. Zij zijn samen met ons tegen de verouderde opvattingen binnen de partij. Maar een groot deel van de functionarissen verzet zich tegen de veranderingen en deze functionarissen leggen nog altijd groot gewicht in de schaal! Zij hebben nog steeds de beschikking over machtsmiddelen, vooral in de districten en de gemeenten waar zij deze op stiekeme wijze en ongestraft kunnen gebruiken. Sedert het begin van het jaar ervaren wij het proces van de wederopstanding van de democratie. Het begon in de communistische partij. En de niet-communisten onder ons, die tot voor kort verwachtten, dat er niets goeds van de communisten zou kunnen komen deden mee.

Het proces van wedergeboorte brengt niets nieuws. Vele van zijn idealen en aanbevelingen zijn ouder dan de vergissingen van het socialisme in ons land. Deze vergissingen zouden reeds lang geleden bekend hebben moeten worden, maar de publiciteit werd onderdrukt.

Laat ons nu het ontslag eisen van degenen, die hun macht hebben misbruikt, die schade hebben berokkend aan het openbare eigendom, die oneerlijk en wreed gehandeld hebben. Wij moeten wegen vinden om hen ertoe te brengen te vertrekken. Tot zulke stappen behoren kritiek, resoluties, demonstraties, spaarfondsen voor hun pensionering, stakingen en boycots. Maar wij moeten methoden die onwettelijk, onzedelijk of grof zijn verwerpen, omdat ze eerst secretaris Alexander Dubcek zouden kunnen schaden. Wij moeten het schrijven van beledigende brieven openlijk afkeuren, omdat zij kunnen worden uitgebuit door degenen die hen ontvangen.