De Pravda van 22 augustus 1968: de verantwoordingvan de bezetting van Tsjechoslowakije

De Sovjet-Russische partijleiding toonde ten volle begrip voor de hervormingen die de Tsjechoslowaakse zusterpartij in januari van dit jaar besloot in te voeren. En dit hoewel het toen reeds duidelijk was, dat die hervormingen konden leiden tot een verzwakking van de partij en tot het aan bod komen van burgerlijke elementen, die onder invloed staan van de imperialistische propaganda. In gesprekken tijdens de maand januari gevoerd in Moskou en Praag zetten de Russische leiders hun bezwaren vrijmoedig uiteen en vestigden zij de aandacht op de toenemende activiteit van rechtse revisionistische elementen. De Tsjechische partijleiders verklaarden, dat zij zich van dat gevaar bewust waren en dat zij passende maatregelen zouden treffen. Naarmate de tijd vorderde stelde men in Moskou vast, dat hiervan niets terecht kwam en dat de aarzeling en onzekerheid in de schoot van de Tsjechoslowaakse partijleiding toenam.

De ongerustheid van Moskou werd in Oost-Berlijn, Boedapest, Sofia en Warschau gedeeld en op 23 maart werd in Dresden een samenkomst belegd met de Tsjechoslowaken, die moesten toegeven, dat de rechtse elementen veld wonnen, maar die verzekeren dat de partij de situatie vast in handen had. De overige vijf partners verklaarden van oordeel te zijn, dat het gevaar van een contrarevolutie reëel was.

De daaropvolgende gebeurtenissen bewezen dat zij gelijk hadden. De anti-socialistische krachten maakten van de zelfkritiek van de Tsjechoslowaakse CP, met betrekking tot de fouten van het verleden, gebruik om het gehele socialistische systeem af te breken. De CP gaf de controle over de communicatiemedia uit de hand en moest toezien, hoe die media dienden om anti-Sovjet-propaganda te voeren.

De Tsjechoslowaakse partijleiders, die in mei naar Moskou reisden, gaven zelfs toe, dat de implicaties van de toestand gevaarlijk waren en zij beloofden andermaal tegenmaatregelen te zullen treffen.

Op het plenum van de Tsjechoslowaakse CP in mei werd krachtige taal gesproken betreffende het contrarevolutionaire gevaar, maar daden bleven uit, en in juni bleek uit de publicatie van het Manifest der 2000 Woorden hoeveel veld de vijanden van het regime reeds hadden gewonnen. In Warschau werd een vergadering van de Vijf belegd, maar de Tsjechoslowaken weigerden eraan deel te nemen. De Sovjet-Russische communistische partij oordeelt echter dat de Tsjechoslowaakse communisten baas zijn in eigen huis en dus de hervormingen kunnen invoeren die zij nuttig achten, maar zij is ook van oordeel dat de hervormingen geen afbreuk mogen doen aan de leidende positie van de CP. De socialistische veroveringen van het Tsjechoslowaakse volk zijn immers de zaak van de hele socialistische volksgemeenschap en die hele gemeenschap heeft de plicht het socialisme tegen zijn vijanden te beschermen.