De bediende Cléry van het laatste weerzien tussen Louis XVI en de rest van de familie
De bewaker die de familie was gaan halen, bleef een kwartier weg; in die tijd liep de
koning van zijn kabinet naar de deur heen en weer. Het was duidelijk te zien dat hij nu
hevig geëmotioneerd was. Om half negen ging de deur open: de koningin verscheen als
eerste, haar zoon aan de hand; gevolgd door Madame Royale [hun dochter] en Madame
Elisabeth [de zus van Louis XVI]. Allen wierpen zich in de armen van de koning.
Gedurende minuten heerste er een doodse stilte, slechts onderbroken door gesnik. De koning
ging zitten, de koningin links van hem, Madame Elisabeth rechts, Madame Royale schuin
tegenover hem en de kleine prins bleef tussen de knieën van de koning staan. Allen bogen
zich naar hem toe en hielden hem vaak omarmd.
[Om kwart over tien ging het gezelschap afscheid nemen van elkaar; Cléry beschrijft wat
er gebeurt].
De koningin liep aan de arm van de koning, beiden hielden ze een hand van Monsieur le
Dauphin vast; Madame Royale hield de koning om zijn middel vast en Madame Elisabeth liep
aan de andere arm van de koning. Huilend en overmand door verdriet, zetten ze enkele
stappen naar de deur. Madame Royale viel flauw aan de voeten van de koning; ik tilde haar
weer op en hielp Madame Elisabeth haar te ondersteunen.
De koning, die een einde wilde maken aan deze hartverscheurende scène, gaf hun de meest
liefdevolle omhelzing en wist tenslotte de krachtop te brengen zichuit hun armen los te
maken. "Adieu.....Adieu......", zei hij en ging terug zijn kamer in.
|