Het verdwenen halssnoer

Een tweede probleem, waar Marie Antoinette slechts onbeholpen mee kon omgaan waren de eisen die het hofleven aan een koningin stellen. Haar moeder had haar gewaarschuwd om zich verre te houden van alle coterieën die het hof beheersten. Maar Marie Antoinette kon er toch niet omheen dat "la du Barry" zich gedroeg als de koningin, terwijl zij slechts de maîtresse was van Louis XV. Marie Antoinette koesterde voor haar dan ook alleen maar vijandigheid. Haar belangrijkste bondgenoot aan het hof was Choiseul, de vormgever van de Oostenrijkse politiek van Louis XV. Dit betekende wel dat zij zich in het andere kamp bevond, terwijl de tegenstanders een heterogeen gezelschap vormden uiteenlopend van de zusters van Louis XV, Louis XVI en "la du Barry". Toen Choiseul in ongenade raakte, probeerde Marie Antoinette het nog voor hem op te nemen. Men kan zich niet aan de indruk onttrekken dat Marie Antoinette zich liet gebruiken door allerlei facties en personen, zoals de broers van de koning. Te gemakkelijk laat Marie Antoinette zich in allerlei compromiterende schandalen betrekken. Het schandaal van het verdwenen halssnoer is een van de vele voorbeelden. Het levert een beeld op waarin Marie Antoinette - de buitenlandse - haar partijtje wil mee blazen aan het hof. 

Die buitenlandse

En met deze nadruk op het buitenlandse komen we op het derde aspect, dat zo sterk deel uitmaakt van de legendevorming rond de persoon van Marie Antoinette. De publieke opinie verwijt haar steeds in haar hart "die Oostenrijkse" te zijn gebleven, waarbij de onophoudelijke druk op haar van de kant van haar moeder daar zeker het zijne aan heeft bijgedragen. Maria-Theresia liet niet na Marie Antoinette er op te wijzen dat zij zich steeds bewust moest zijn van haar afkomst aan dit toch wel erg lichtzinnige hof. Het Oostenrijkse staatsbelang moest steeds opnieuw door Marie Antoinette in de gaten gehouden worden, daarmee het verwijt aan Marie Antoinette versterkend. Dat deze pogingen gedoemd waren te mislukken, lag niet aan de welwillendheid en naïviteit van Marie Antoinette, maar meer aan de houding van Louis XVI, die al heel spoedig in zijn regeringsperiode besloten had zijn vrouw verre te houden van alle belangrijke politieke beslissingen. Kortom, rond het midden van de jaren zeventig zijn alle elementen die na de gebeurtenissen van 1789 zo'n scherpte kregen al aanwezig. Vanaf dat moment krijgt de roddel en achterklap ten opzichte van Marie Antoinette iets kwaadaardigs en wordt het een waarlijke campagne tegen Marie Antoinette. In het repertoire zijn eigenlijk sinds het midden van de jaren zeventig slechts de volgende stukken opgenomen: de koningin is een vreemdelinge; ze loopt over van de ambitie, waarbij ze probeert te profiteren van de zwakheid van Louis XVI; een vrouw, die na de eerste moeilijkheden binnen de huwelijkse staat, in de roddel in staat wordt geacht haar sexualiteit in alle mogelijke gedaantes uit te leven.

Over deze en nog veel meer van dergelijke zaken lopen waarheid en fictie dwars door elkaar.