Rede van Robespierre van 5 februari 1794 (18 pluviôse, jaar II)

Wij willen een maatschappij waarin alle lage en wrede driften aan banden worden gelegd, alle goede en edelmoedige hartstochten worden aangewakkerd door de wetten; waarin het streven geheel gericht is op de eer en de dienst van het vaderland; waarin het onderscheid slechts groeit uit de gelijkheid zelve;en dit laatste aan de rechtvaardigheid; waarin het vaderland zorgt voor het welzijn van elke onderdaan en waarin iedereen met trots geniet van de voorspoed en de glorie van het vaderland, waarin allen zich verrijken door de voortdurende aanwakkering der republikeinse gevoelens en door de behoefte de achting van een groot volk te verdienen; waarin de kunst het sieraad is van de vrijheid, die ze veredelt, waarin de handel de bron is van algemene rijkdom en niet enkel van de monsterachtige weelde van enkele families. Wij willen in ons land de zelfzucht vervangen door de moraal, het aanzien door de rechtschapenheid, de gewoonte door de beginselen, de welvoeglijkheid door de plicht, de dwingelandij van de mode door het rijk van de rede, het misprijzen van het ongeluk door het misprijzen van de ondeugd,de onbeschoftheid door de fierheid, de bekrompenheid van de groten door de verhevenheid van de gewone man, een beminnelijk, lichtzinnig en ellendig volk door een grootmoedig, machtig en gelukkig volk; dit wil zeggen alle ondeugden en belachelijke kleinheden van de monarchie door de deugden en de wonderen van de republiek. In één woord wij willen de wensen van de natuur vervullen, het lot van de mensheid voleindigen, de beloften van de wijsbegeerte inlossen. Indien de kracht van een regering in vredestijd is gelegen in de deugd, dan is zij in tijden van revolutie zowel de deugd als in de terreur gelegen: de deugd zonder welke de terreur rampzalig is, de terreur zonder welke de deugd machteloos is. De terreur is tenslotte niets anders dan de onmiddellijke, strenge en onbuigzame rechtvaardigheid; zij is dus een uitvloeisel van de deugd, een gevolg van de algemene democratische opvatting toegepast bij de meest dringende noden van het vaderland.

terug