 |
Rousseau komt in 1712 ter wereld in de stadstaat Genève. Zijn vader is horlogemaker,
zijn moeder sterft bij zijn geboorte. De vader laat het gezin in de steek en Jean Jacques
groeit op bij een tante in een orthodox protestants milieu. In 1728 vlucht hij vanuit
Genève naar (het Italiaanse) Savoye, waar hij zich bekeert tot het katholicisme. Niet
lang daarna wordt hij opnieuw protestant, maar zijn relatie met de officiële godsdienst
(welke dan ook) zal altijd rijk aan conflicten blijven. Tussen twee verhoudingen door met
oudere vrouwen (die hij respectievelijk aanspreekt met "Maman" en
"Tante") wordt hij secretaris van de Franse gezant in Venetië
Tenslotte verblijft hij vanaf 1745 in Parijs. Hij houdt zich in leven door het kopiëren
van muziek en geniet zelfs een zekere faam als componist van een opera. Hij leert er
mensen kennen als Diderot en d'Alembert en doet voor de Encyclopédie onder andere enkele
artikelen met betrekking tot de muziek. De opvattingen zoals hij die in zijn geschriften
propageert, maar ook zijn paranoia en zijn houding als profeet van een hoogst persoonlijk
evangelie brengen hem tenslotte in botsing met de auteurs uit de kringen van de
verlichting.
In Parijs gaat hij samenwonen met een wasvrouw, Therèse le Vasseur, die vijf kinderen van
hem krijgt. Nadat hij zijn Emile heeft geschreven, een boek over de opvoeding, verschijnt
er een anoniem pamflet waarin vermeld wordt dat Rousseau al zijn kinderen te vondeling
heeft gelegd. Veel later zal blijken dat het van de hand van Voltaire is, die op de hoogte
was via vrienden van Rousseau. Na de publikatie van Le contrat social in 1762 ziet hij
zich genoodzaakt uit Frankrijk te vluchten. Tot 1765 verblijft hij aan het hof van
Frederik de Grote in Pruisen, daarna gaat hij op uitnodiging van de filosoof Hume naar
Engeland. Uiteindelijk keert hij terug naar Parijs.
Waarschijnlijk is het in 1770 dat hij de laatste hand legt aan zijn Confessions
(Bekentenissen). Het is een autobiografie waarin hij niet enkel keer op keer getuigt van
zijn haast pathologische achterdocht, maar van zichzelf bij tijd en wijle ook een nogal
ongunstig beeld schetst.
In het voorwoord schrijft hij:
Voici le seul portret d'homme, peint exactement d'après nature et dans toute sa vérité, qui existe et qui problablement existera jamais.
In vertaling: 'Zie hier het enige portret van een mens welk nauwkeurig naar de natuur
en geheel volgens de waarheid is getekend, dat er bestaat en waarschijnlijk ooit zal
bestaan.'
Het boek is overigens zeer leesbaar en verschaft aan iedereen die een hekel aan Rousseau
wil hebben meer dan genoeg munitie, ook al loopt het slechts tot zijn verbanning uit
Zwitserland in oktober 1765.
6. Fragment uit Le contrat social
|