 |
Het biografietje van de Engelse filosoof Bertrand Russell (uit zijn Geschiedenis van de westerse filosofie) dat onder 5. Le contrat social is opgenomen, is van de kritiek die Rousseau in de loop der tijd heeft opgelopen een goed voorbeeld. Het is bepaald vijandig van toon, maar anderzijds te vermakelijk om niet voor een deel te geven. Tegelijkertijd demonstreert het afdoende dat Rousseaus reputatie altijd omstreden geweest is.
De waarheid gebiedt echter te zeggen dat, hoe idioot Rousseaus opvattingen vanuit een rationeel standpunt bezien af en toe ook zijn, een simpele samenvatting als "terug naar de natuur" hem onrecht doet. Waar sommige van zijn uitgangspunten inderdaad bizar zijn, en ook de uitwerking ervan vaak te radicaal is om in de praktijk tot levensvatbare adviezen te leiden, moet degene die hem werkelijk leest concluderen dat wat hij zegt nogal eens getuigt van gezond verstand, vooral waar het zijn ideeën betreft over de opvoeding. Maar blijkbaar is het tegenwoordig net zo als in Rousseaus eigen tijd. De historicus Darnton wijst erop dat ook toen al velen Rousseau enkel kenden uit samenvattingen en piraten-edities, of hoogstens uit de minder theoretische onderdelen van zijn oeuvre.
6. Fragment uit Le contrat social
|