Afrika

Niet alleen Egypte en vervolgens de rest van Noord-Afrika waren een prooi voor de Europese imperialisten, maar ook de rest van Afrika werd onder de Europese mogendheden verdeeld. Juist de wedloop om Afrika en met name Congo, gaf allerlei spanningen tussen de diverse Europese landen.
Bismarck, die niet echt geïnteresseerd was in het koloniale vraagstuk, zag dat uit deze bron wellicht een groter conflict tussen verschillende Europese landen zou kunnen ontstaan. Om zijn eigen plannen niet in gevaar te brengen, riep een internationale Conferentie te Berlijn bijeen in 1885 om de kwestie te bespreken. De uitkomst van deze conferentie was:
1. Congo werd als staat erkend;
2. Men werd het eens over een regeling ter afschaffing van de aldaar nog welig tierende slavernij;
3. Afspraken over invloedssferen in Afrika van de verschillende Europese mogendheden.
Het laatste mislukte, omdat er geen instrumentarium ontwikkeld werd, om gemaakte afspraken te kunnen controleren. De belangrijkste regel die werd vastgelegd was dat een Europees land dat al aan de kust gebieden bezat als eerste het achterland mocht koloniseren en annexeren. Dit diende ook in de praktijk te gebeuren en niet alleen met de liniaal op de wereldkaart. Binnen vijftien jaar was de taart "Afrika" verdeeld.

Overal werd hetzelfde patroon gevolgd, waarbij zwaar geleund werd op de plaatselijke stamhoofden. Ondanks alle pogingen tot een geordend verdelen van Afrika (sic!), leidde de koloniale race al snel tot allerlei spanningen met oorlogsgevaar.

Naarmate het imperialisme verder in Afrika doordrong maakte men meer en meer gebruik van de stammentegenstellingen. De stamhoofden kregen bevoegdheden toegekend die zij in de traditionele samenleving nooit bezeten hebben. Op die manier kon er door de Europeanen onderhandeld worden over eventuele verkoop van land, rechten op mijnbouw en zelfs de soevereiniteit over het land. De positie van het stamhoofd werd vervolgens in stand gehouden door de Europeanen, die zelf geen invloed op de plaatselijke bevolking konden uitoefenen. Een systeem van "indirect rule" ging ontstaan.
Ondertussen leidde de race om de koloniën tot verhoogde spanning tussen de Europese grootmachten. Zo annexeerde Portugal Angola en Mozambique, terwijl de Italianen vanuit de Rode Zee kust het binnenland trachten te onderwerpen, met name Ethiopië. Dit was niet erg succesvol. In een slag bij Adowa in 1896 tussen de Leeuwen van Afrika en de Italianen werden door 80000 Ethiopiërs 20.000 Italianen verslagen. De eerste keer dat Afrika zich succesvol verdedigde tegen oprukkend imperialisme. Het land kon zich veertig jaar verdedigen tegen Europese invloeden.
De belangrijkste concurrenten waren zoals ook in Europa zelf, Gr. Brittannië, Frankrijk en Duitsland. De laatste verscheen pas laat op het koloniale schouwtoneel. Bismarck had lang geaarzeld om aan de race deel te nemen. Maar in de jaren tachtig verschenen er ook in Duitsland alle bekende verdedigingen van het imperialisme, zoals we dat ook kennen van Frankrijk en Engeland.

Karl Peters, Duits reiziger en politicus was een rusteloos agitator voor koloniale uitbreiding. Hij richtte in Berlijn een maatschappij op voor Duitse kolonisatie. Mede door zijn toedoen ging Duitsland eindelijk op het einde van de 19e eeuw kolonies veroveren.
Duitsland vestigde een koloniaal rijk in Oost Afrika, Kameroen, Togo en Zuidwest Afrika (het huidige Namibië). De werkelijke imperialisten van Duitsland hadden hun oog nog verder laten vallen op een deel van Angola en Kongo, waardoor een Middenafrikaans rijk zou ontstaan.
De Fransen koesterden de hoop dat hun rijk ooit eens zou reiken van Dakar in Senegal tot aan de Golf van Aden (ingang naar de Rode Zee). Juist dit gebied had zich in de jaren daarvoor losgemaakt van Egypte olv. de Mahdisten, fanatieke Moslims.

De plannen van zowel de Duitsers als de Fransen werden gedwarsboomd door de Britten die een Noord-Zuid as voor hun rijk wensten te bewerkstelligen. Juist deze ambitie leidde tot een direkt gevaar voor oorlog.