Van Brazzaville naar Fasjoda

De Fransen hadden op dit moment spijt als haren op hun hoofd dat zij zich in 1882 veroorloofd hadden dat Engeland Egypte had bezet. Hun doel was dan ook de Britten weer uit Egypte proberen te werken, vooral om een verbinding tussen haar Noordafrikaanse bezittingen tot stand te brengen en eventueel concessies in Marokko daarvoor in de plaats te krijgen mochten de Engelsen Egypte niet verlaten.
In 1894 besluit de minister van Buitenlandse zaken van Frankrijk tot een gewaagde operatie. Tien jaar lang hadden de Britten Soedan links laten liggen; geen enkele Europese mogendheid had geprobeerd om de Soedan in de tussentijd te annexeren. Als Frankrijk er nu wel in zou slagen dit gebied van de bovenloop van de Nijl in bezit te nemen, dan zou haar plan voor de vorming van één groot Noordafrikaans koloniaal rijk geslaagd zijn. Van daar dat minister Hanotaux opdracht gaf voor een expeditie vanuit Brazzaville aan de Congo-rivier, waar een Franse nederzetting was, naar de bovenloop van de Nijl. Natuurlijk was Hanotaux niet de enige die vond dat Frankrijk een wereldrijk moest scheppen in Afrika. Zo was in de Kamer van Afgevaardigden François Deloncle een vurig pleitbezorger van de koloniale belangen van Frankrijk. Hij stelde in februari 1895 dat de Britten gedwongen moesten worden om de de kwestie Egypte te regelen. Indien zij de belofte van 1882 niet zouden nakomen, dan zou Frankrijk Engeland 'van achteren' moeten aanpakken door vanaf de Atlantische kust naar de Boven-Nijl te marcheren om zo de Britten aan de conferentietafel te dwingen.
Dit voornemen komt de Engelse onder-minister Grey ter ore. Hij laat weten dat 'van de monding van de Nijl tot aan de bronnen bij in de grote meren van Oeganda en Tanganjika de gehele Nijl Brits was. Elk binnendringen van de Fransen in het stroomgebeid vande Nijl - Bahr al Ghazal - zou beschouwd worden als vijandige daad.´ Hij geeft Kitchener dan ook opdracht om voort te maken, nadat hij Kartoem heeft veroverd. Zo zouden de Britse aanspraken recht gedaan kunnen worden.
Er ontstaat van verschillende kanten een wedloop naar de bovenloop van de Nijl. En daar kwamen Kichener en Marchand uiteindelijk tegenover elkaar te staan bij het het fort Fasjoda.


Copyright ©2001 M. Kropman. Alle rechten voorbehouden.
Laatst bijgewerkt: 27 september 2010