 |
De term Midden-Oosten stamt uit de tijd van de Tweede Wereldoorlog bij de oprichting van het Britse "Middle East Command". Daarvoor heette het gebied tussen Griekenland en Voor-Indië de Levant, het Nabije Oosten, Klein-Azië, Voor-Azië. Het is een typisch europacentrische term. Aziatische geschiedschrijvers hanteren vaak tegenwoordig de term West-Azië.
Het Midden-Oosten omvat het gebied van de Vruchtbare Halve Maan waaronder het huidige Libanon, Israël, Syrië, Irak en Jordanië vallen; het Arabisch schiereiland; Egypte. Tegenwoordig kan men ook Iran en Turkije er toe rekenen, hoewel deze in de problemen in dit gebied een ondergeschikte rol van betekenis spelen.
Sinds mensenheugenis is het Midden-Oosten een omstreden gebied, ingeklemd tussen Europa, Rusland en Azië en Afrika. Een gebied van zand en olie, maar ook van zeer vruchtbare valleien. Het is niet alleen de bakermat van tal van beschavingen, maar ook een gebied dat van zeer groot geo-strategisch belang wordt geacht. Alleen al in religieus opzicht liggen de tegenstellingen al voor het oprapen. Drie wereldgodsdiensten hebben in het Midden-Oosten hun wortels liggen. Joden, Christenen en Islamieten hebben in het Midden-Oosten hun heilige plaatsen en hun oorsprong. Economisch is het Midden-Oosten sedert 1867 van belang door de aanwezigheid van het Suezkanaal en natuurlijk sinds het begin van deze eeuw door de gigantische oliereserves. De industrie kwam pas laat tot ontwikkeling, waardoor er sprake is van een relatief bescheiden burgerij. Lange tijd zijn feodale krachten in staat geweest hun positie te handhaven in verschillende gebieden.
Het Midden-Oosten stond sedert de 16e eeuw onder Turks gezag. Dit raakte echter in de loop van de 19e eeuw steeds meer in verval. Westerse mogendheden zien een gelegenheid om hun invloed te vergroten in dit gebied en doen dit dan ook. Vooral Engeland en Frankrijk zijn zeer actief in deze regio. De Eerste Wereldoorlog speelt een katalyserende rol in de afbrokkeling van het Ottomaanse Rijk.
Vóór de Eerste Wereldoorlog strekte het Ottomaanse of Turkse Rijk zich uit over een groot deel van het huidige Midden-Oosten. Hoewel het een machtige staat leek, was het een reus op lemen voeten. Al in de achttiende eeuw was het rijk in verval geraakt, waarbij grote delen van het sultanaat zich hadden losgemaakt, bijvoorbeeld Egypte. Naast Engeland en Frankrijk was ook Duitsland geïntereseerd in goede betrekkingen met Turkije. Duitsland stond Turkije bij in de opbouw van een modern leger en de aanleg van spoorwegen.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog kiest Turkije de kant van Duitsland. Bij de Vrede van Sèvres raakt zij grote stukken grondgebied kwijt. Alle niet-Turkse gebieden moesten worden opgegeven, terwijl in Turkije een bezettingsleger kwam bestaande uit Griekse, Franse, Italiaanse en Engelse troepen. Daarmee is feitelijk haar rol op het internationale vlak uitgespeeld. De ineenstorting van het Ottomaanse rijk laat een tweeledig probleem ontstaan, dat de 20ste eeuw in het Midden-Oosten zal beheersen.
Het belangrijkste politieke probleem in het Midden-Oosten is de het gerechtvaardigd Arabisch nationalisme en het even gerechtvaardigde streven naar een onafhankelijke joodse staat.
|