 |
Nadat duidelijk werd dat de Turken in het Midden-Oosten geen kans zouden zien om hun positie te handhaven, rees de vraag welke regeling voor het Midden-Oosten tot stand gebracht zou kunnen worden. Verschillende geheime afspraken waren er al gemaakt, zoals de Balfour Declaration en de brief van Henry Mac Mahon uit 1915. De eerste deed toezeggingen aan de joodse gemeenschap, terwijl de tweede het Arabisch nationalisme deed oplaaien.
De Fransen en de Britten waren al in de oorlog begonnen met onderhandelingen over de verdeling van de Turkse gebieden. Op 16 mei 1916 waren zij tot een geheime overeenkomst gekomen. Sir Mark Sykes en Georges Picot deden handje klap, waarbij de Engelsen Palestina, Jordanië, de gebieden rond de Perzische Golf en Baghdad onder hun hoede zouden nemen, terwijl de Fransen Syrië, Libanon en Turks Cilicië zouden gaan besturen. Daarnaast werd afgesproken dat ten noorden van Syrië en Mesopotamië de Fransen een invloedssfeer zouden krijgen. De Britten zouden Arabië en de Jordaanvallei tot hun invloedssfeer mogen rekenen. Rusland zou vrij toegang krijgen tot Turks Armenië en noordelijk Koerdistan. Jeruzalem zou en internationaal bestuur moeten krijgen.
Deze overeenkomst stond op gespannen voet met de toezeggingen van Lawrence of Arabia en Mac Mahon, laat staan met de Balfourdeclaration. De overeenkomst wordt door de Bolsjewieken in 1917 uit de archieven van de Tsaar gehaald en gepubliceerd. Dit leidde tot groeiende argwaan bij de Arabische nationalisten. Een verklaring waarin Engeland en Frankrijk in 1918 toezeggen de onafhankelijkheid van diverse landen te respecteren, kan deze argwaan niet wegnemen.
In 1920 werkten Frankrijk en Engeland bij de Vrede van San Remo de overeenkomst van Sykes en Picot nader uit, waarbij Engeland het mandaat over Irak en Palestina (inclusief Transjordanië) zou verkrijgen. Frankrijk kreeg het mandaat gebied over Syrië en Libanon. Voor Arabisch nationalisme was geen plaats. Arabische nationalisten noemden 1920 dan ook "Am al-Nakba" (het rampjaar). In juli 1922 erkende de Volkenbond Palestina als mandaatgebied, waarbij Engeland als mandataris gaat optreden. In de tekst keren de bewoordingen van de Balfour Declaration terug, daarmee de aanspraken op een Joods nationaal tehuis onderstrepend.
|