Lev Trotski, 1879-1940

Zijn eigenlijke achternaam was Bronstein. Hij groeide op in een joods gezin in de Oekraïne. Al op zijn zeventiende sloot hij zich aan bij de Russische Sociaal-Democratische Arbeiderspartij. Op negentienjarige leeftijd werd hij voor het eerst gearresteerd wegens revolutionaire activiteiten. Na enkele maanden in eenzame opsluiting te hebben doorgebracht, werd hij verbannen naar Siberië. Daar wist uit te ontsnappen en trok naar Londen. Op het tweede congres van de partij sloot hij zich aan bij de mensjewieken - een besluit dat later door Stalin tegen hem gebruikt zou worden -.

Begin 1905 keerde hij naar Sint Petersburg terug om daar de leiding van de eerste Sovjet op zich te nemen. Hij werd gearresteerd en wederom nar Siberië verbannen. Ook nu weer wist hij te ontsnappen en bracht als balling en revolutionair activist verschillende jaren in Europa door. Nadat hij in Parijs een communistische organisatie had opgezet, werd hij Frankrijk uitgewezen. Hij ging naar de VS om van daaruit in mei 1917 terug te keren naar Sint Petersburg. Daar nam hij het voorzitterschap op zich van de plaatselijke sovjet.

Tijdens de Oktoberrevolutie koos hij de kant van de bolsjewieken en werd een trouw medewerker van Lenin. Trotski werd benoemd tot Volkscommissaris voor Buitenlandse Zaken en wist in deze functie - dankzij zijn briljante discussietechniek - geruime tijd de ondertekening van de Vrede van Brest Litowsk te vertragen en zo de hardvochtige vredesbepalingen voor Rusland nog enige tijd uit te stellen.

Bij het uitbreken van de Burgeroorlog in Rusland werd Trotski benoemd tot Volkscommissaris voor Oorlog. Hij organiseerde het Rode Leger en wist met veel moeite, maar met succes de Witten te verslaan en zo de revolutie te redden.

Door zijn bemoeienissen met de Burgeroorlog en de ziekte van Lenin was Stalin in staat de volledige controle over het partijapparaat te verkrijgen. Dat bleek van doorslaggevend belang in de machtsstrijd die volgde na de dood van Lenin. Vanuit het partijapparaat wist Stalin het gezag van Trotski steeds meer te ondergraven. Trotski stond een 'permanente revolutie' voor terwijl Stalin steun gaf aan het idee van de opbouw van 'socialisme in één land'. In 1925 bleek dat Trotski geen steun meer binnen de partij had en hij raakte zijn directe invloed op de politiek kwijt. Twee jaar later werd hij geroyeerd uit de partij om in januari 1929 gedeporteerd te worden, waarna hij het land moest verlaten.  

Heel even verbleef hij nog Turkije, nog enigszins in de buurt van Rusland. Vandaar ging het naar Parijs waar hij zijn visie op de geschiedenis van de revolutie schreef. In 1938 stichtte hij de Vierde Internationale (de Communistische Internationale of Komintern was de Derde Internationale). Hij kon het ook niet uithouden in Parijs en reisde af naar Mexico, waar hij door een in Spanje geboren agent van Stalin met een ijsbijl het hoofd werd ingeslagen.