Lichatsjov ontsnapt aan het executiepeloton, 1929

Dmitri Lichatsjov werd in 1928 gearresteerd omdat hij deel uitmaakte van de Kosmische Academie van Wetenschappen, een literaire studentenvereniging. Om als academiegeleerde te worden toegelaten had hij een verhandeling gehouden over de noodzaak de letter ´jat´ weer in het Russisch in te voeren, nadat de bolsjewieken de letter hadden afgeschaft met de bedoeling de taal te moderniseren. Lichatsjov werd gearresteerd omdat hij ´tijd verspilde aan dergelijke zaken.´ Hij werd afgevoerd naar het strafkamp Solovki aan de Witte Zee. Het kamp was al onder de tsaren in gebruik, maar nergens zo berucht als onder Stalin: ter vergelijking onder de Romanovs hadden welgeteld 316 gevangenen in Solovki opgesloten gezeten; op 28 oktober 1929 werden door Lichatsjov 300 geweerschoten gehoord met even zovele slachtoffers. Hoe dat gebeurde en hij zelf zijn executie misliep kon hij vijftig jaar later tegenover een journalist verhalen:

Het was herfst en mijn ouders waren mij komen opzoeken. Wij hadden een kamer van een van de bewakers gehuurd. Die nacht kwam een man rennend op mij af en zei dat de bewakers zojuist in de barakken waren geweest om mij te halen. Ik vertelde mijn ouders dat ik moest gaan omdat ik voor de nachtploeg werd opgeroepen en dat zij voor mij niet hoefden op te blijven. Ik kon het niet over mijn hart verkrijgen mijn ouders te zeggen at zij mij kwamen halen om mij dood te schieten. Ik verborg mij achter een berg brandhout zodat zij het niet zouden zien.
Ondertussen waren de executies in volle gang. Mij vonden ze niet. Dat betekende dat ik ook tot de geëxecuteerden werd gerekend, want ik was ook een van die driehonderd geweest. En dus hebben zij iemand anders voor mij in de plaats doodgeschoten. Toen ik de volgende dag uit mijn schuilplaats te voorschijn kwam, was ik een ander mens. sindsdien zijn al zoveel jaren verstreken, meer dan een halve eeuw, zestig om precies te zijn, en ik kan het maar niet vergeten. Precies driehonderd mensen werden zomaar neergemaaid, als waarschuwing....
Driehonderd schoten, een per man. De beul was dronken, en dus lukte het hem niet z]e allemaal in één keer te doden. Maar wat deed het er toe, zij gooiden alle lichamen in een grote put. De beul is ouder dan ik, en hij leeft nog steeds.

uit: Remnick, David, Lenins laatste adem. de ondergang van het Sovjetrijk. Haarlem ,1995, p.111