Diem, steun en toeverlaat voor de Amerikanen...

Voor de Fransen was het een groot probleem om een gerespecteerde nationalistische regering op te zetten zonder daarvoor Vietminh aanhangers naar voren te schuiven. Tussen Vietminh en Franse marionetten waren nauwelijks geschikte kandidaten te vinden. Vandaar dat Diem kan opduiken. Hij was een zeer sober levend katholiek, die opgevoed was in de Confucianistische traditie van gehoorzaamheid. Hij vertrouwde alleen zijn familie. Dat had tot gevolg dat zijn regering voor het over grote deel bestond uit familieleden. Het verzet tegen hem en tegen zijn aanhangers zag hij als een puur militair probleem. De politieke, sociale en economische dimensies van de door de communisten voorgestane revolutie ontgingen hem geheel. Daarom was hij niet in staat de bevolking van Zuid-Vietnam tegen de opstand van de Vietcong te mobiliseren. Diem weigerde de akkoorden van Genève te erkennen waarbij hij steun kreeg van de Amerikanen. Ho Chi Minh zag het akkoord slechts als een tijdelijke regeling naar een eenheidsstaat Vietnam. Deling was voor hem onaanvaardbaar. Voor de Amerikanen was Diem "the only boy we got out there", zoals L.B. Johnson in 1961 na een bezoek aan Saigon tegen een verslaggever zei, nadat deze zelfde Johnson in het openbaar over Diem had gezegd:

" President Diem is the Churchill of the decade ... in the vanguard of those leaders who stand for freedom."

Negen jaar lang heeft Diem als surrogaat voor de Amerikanen in Vietnam gediend. Juist door hem steeds - bijna tot het einde aan toe - te blijven steunen is de betrokkenheid van de VS in ZO-Azië steeds groter geworden. Dulles was immers bang voor een herhaling van Korea, waarin de communisten het Zuiden zouden wegvagen. Hij was bereid om deze regering van Diem met alle mogelijke middelen, ook al vond de generale staf dat Diem geen stabiele regering vertegenwoordigde. Diem liet overigens er geen enkel misverstand over bestaan dat hij niet van plan was om de verkiezingen door te laten gaan die voor juli 1956 afgesproken waren.


Landsdale was contra-guerilla adviseur voor Diem. Hij gaf de raad dat communistische guerillas zich onder de bevolking schuil houden. Als je de bevolking aan je kant hebt, dan kunnen de communisten geen kant op. Als zij geen schuilplaats hebben dan kan je ze vinden. "Then as military men, fix them ... finish them!" , was zijn eenvoudige recept. Hij speelt een rol in The Ugly American en het boek van Graham Green The Quiet American, waarin hij voorkomt als Alden Pyle.

Ook al speelt Diem een vooraanstaande rol in de Vietnamese post-koloniale tijdperk, toch is het slechts een intermezzo. Daarom slechts een paar opmerkingen over zijn bewind.

Diem vervreemdt steeds meer groepen van zich en is uiteindelijk ook voor de VS niet langer meer een stroman. Door een geslaagde coup georganiseerd door de CIA (een van de weinige in ZO-Azië). De manier waarop hij zich in 1956 door middel van een referendum ontdoet van Bao Dai is tekenend. Hij had het advies gekregen van Landsdale om zijn eigen stembiljetten rood (kleur van geluk) te maken en die van Bao Dai groen (kleur van ongeluk). Diem stelde de uitslag vast op 98,2 % voor hem, terwijl de Amerikaanse adviseurs voorgesteld hadden op 60 à 70 % te gokken. Na de verkiezingen in het kader van de Akkoorden van Genève te hebben afgeblazen maakte Diem moorddadig jacht op alles was naar communist zweemde. In 1956 was 90 % van de aanhang van de Vietminh gedood of verdreven uit de Mekong-delta.

In elk geval had het tot gevolg dat de vastgestelde verkiezingen voor geheel Vietnam uitbleven, ook al omdat de Sovjet Unie en China geen behoefte hadden om tot een oplossing te geraken. Ho Chi Minh had in het Noorden niet zozeer problemen met het vestigen van zijn politieke gezag maar met grote economische problemen. Niet altijd werden deze even adequaat opgepakt. Het kwam geregeld voor dat de beschuldiging van feodalisme werd gebruikt om persoonlijke geschillen uit te vechten.

Een van de grootste blunders van Diem was het opzetten van Khu Tru Mat of agrovilles. Onder de Amerikanen werd dit bekend als de strategie van de "strategic hamlets" . In plaats van de bevolking tot vriend te maken vervreemdde Diem deze juist van zijn regime. Dat was weer een goede voedingsbodem voor de Vietcong.

Tot slot nog de opmerking dat Diem volstrekt corrupt was. Een fraai voorbeeld is het volgende. In de provincie Binh Dinh waren er grote ratten die de oogst opvraten. Twee soorten gif waren er in omloop: één kon je verkrijgen via een agentschap van de regering. Dit leek alleen maar de ratten dikker en groter te maken. Het andere gif verkocht een particuliere ondernemer. Dat werkte wel. Maar het was toch hetzelfde gif? Hoe kan dit? Als volgt. De ambtenaren deelden de zak gif in tweeën, waarvan de ene helft weer werd aangevuld met zaagsel o.i.d., terwijl de andere goede helft op de zwarte markt terecht kwam. Als een ambtenaar hiertegen protesteerde werd hij naar een ander district overgeplaatst.


terug