 |
Hij en zijn raadgevers waren na de dood van Diem enigszins in verwarring gebracht. Zij wisten niet goed hoe verder te gaan naar een eenheid van Vietnam onder hun leiding. De Vietcong maakte weliswaar vorderingen, maar belangrijke groepen die zich hadden verzet tegen Diem waren vooralsnog niet van zins om zich aan de kant van de Vietcong te scharen. In de steden had Ho Chi Minh al helemaal weinig aanhang.
De positie van Ho Chi Minh werd bovendien beïnvloed door de ruzie tussen Sovjet Unie en China. Vietnam probeerde tussen beide grootmachten te laveren en de kant te kiezen die het best de belangen van Vietnam zou dienen. China leverde bijvoorbeeld 90.000 geweren en machinegeweren. Chroesjtsjov kon niet op erg veel sympathie rekenen met zijn voorstellen voor vreedzame coëxistentie. De Sovjet Unie propageerde in het openbaar weliswaar nationale bevrijdingsoorlogen, maar in directe contacten stelde Chroesjtsjov dat het misschien niet verstandig was de bevrijding van Zuid-Vietnam na te streven. Zo schoof Ho Chi Minh nolens volens op in de richting van China. Mao Zedong echter was vooral van plan buiten een conflict in ZO-Azië te blijven. Hij herinnerde zich nog maar al te goed dat in de Korea-oorlog een miljoen Chinezen het leven hadden gelaten waaronder zijn eigen zoon. Bovendien zou een langdurig conflict ten eerste de kracht van Vietnam ondermijnen en ten tweede zou het voorkomen dat Amerika een gevaar voor de Chinese veiligheid zou worden.
Ho Chi Minh hield er rekening mee dat Johnson bereid zou zijn om uiteindelijk een honderdduizend soldaten naar Vietnam over te brengen, hoewel deze mogelijkheid voor onwaarschijnlijk werd gehouden.
Opmerkelijk is de dubbele manier waarop de betrokkenheid van Noord-Vietnam tot uiting kwam. Enerzijds werd directe betrokkenheid ontkent, anderzijds werd gesteld dat zij het recht hadden te streven naar unificatie van Vietnam. In de praktijk kwam het er op neer dat Noord-Vietnam grote hoeveelheden materiaal, munitie en manschappen naar het Zuiden stuurde via de Ho Chi Minh-route. In 1981 onthulde de hoofdredacteur van de Quan Doi Nhan Dan - de legerkrant van Noord-Vietnam - dat al ver voor Johnsons beslissing om troepen naar Zuid-Vietnam te sturen Noord-Vietnam troepen in het Zuiden aanwezig had. In 1965 waren er dan ook noorderlingen aanwezig toen de eerste mariniers bij Danang landden. De infiltratie van Zuid-Vietnam ging via de al genoemde Ho Chi Minh-route. In de lente van 1964 had men de beslissing genomen voor een grotere betrokkenheid van Noord-Vietnam bij de strijd van de Vietcong. De logistieke operatie die dan volgt is ongeëvenaard in de geschiedenis van ZO-Azië. In 1964 waren het nog zo'n 10.000 soldaten, terwijl drie jaar later 20.000 man of nog meer per maand naar Zuid-Vietnam werden gestuurd.
Zowel Ho Chi Minh en de zijnen als Amerika achtten een belangrijke militaire inspanning noodzakelijk om hun doeleinden te realiseren. Voor een compromis waren beide partijen niet bereid, temeer elke partij probeerde zijn onderhandelingspositie te verstevigen. De Zuidvietnamese leider van dat moment Khanh krijgt volledige steun toegezegd, hoewel in Saigon het nog steeds een chaotische toestand is van elkaar beconcurrerende groeperingen. Daarmee wordt de betrokkenheid van de VS vergroot. Zij kunnen zich geen nederlaag permitteren op straffe van internationaal gezichtsverlies. Deze Khanh was zelf van plan om een actie op Noordvietnamese grond te ondernemen. Johnson was hier huiverig voor, maar zijn militaire adviseurs zochten naarstig naar middelen om het militair operatiegebied buiten Zuid-Vietnam uit te breiden. Vooral de under-secretary van BZ William P. Bundy was een fervent voorstander van strafexpedities tegen Noord-Vietnam. Hij was zich ook ter dege er van bewust dat een dergelijk activiteit van het Amerikaanse leger een officiële oorlogsverklaring van het Congres nodig maakte. Maar tegelijk wist hij dat dit op te veel binnenlandse weerstand zou stuiten. Vandaar dat hij op zoek gaat naar een mogelijkheid om te komen tot de een na beste oplossing en dat zou een uitspraak van het Congres zijn die de president de vrije hand zou geven, zoals Eisenhower deze in 1955 had gekregen om tegen de Chinezen op te treden.
Intussen had de Amerikaanse ambassadeur in Saigon Lodge zijn ontslag genomen om mee te kunnen dingen naar het presidentschap voor de Republikeinen. Johnson zocht een opvolger, die de haviken in zijn kamp tevreden zou kunnen stellen. Dat wordt uiteindelijk generaal Maxwell Taylor tot dan toe chef staf van de gemeenschappelijke staven. Taylor reorganiseerde de Amerikaanse missie in Saigon op voorbeeldige wijze.
Als opperbevelhebber van de US militaire adviseurs in Vietnam wordt generaal Westmoreland benoemd. Deze twee zagen het conflict in Vietnam vooral als een management probleem net zoals McNamara. Zij stonden een verregaande Amerikanisering van het conflict voor. Alleen er was nog steeds geen alibi voor handen om dit mogelijk te maken. Gelukkig doet dit zich wel voor in de zomer van 1964 midden in de campagne voor de presidentsverkiezingen. Maar zelfs zonder dit merkwaardige voorval waarover hieronder meer, was het de Amerikanen al gelukt om een grotere troepenmacht op vreemd grondgebied in te zetten dan ooit in vredestijd was gepresteerd. Ook in economisch opzicht werd de oorlog steeds belangrijker voor Zuid-Vietnam. De hulp uit de VS werd voor het grootste deel door Zuid-Vietnam zelf besteed aan de import van allerlei produkten variërend van wapens tot melk.
Tegelijk begon Johnson met een geheime missie ondernomen via de Internationale Controle Commissie die moest toezien op de naleving van de Accoorden van Genève. Via J. Blair Seaborne wordt aan Noord-Vietnam een vredesvoorstel voorgelegd dat er op neer komt dat de VS bereid zijn om het Noorden met economische hulp terwille te zijn als zij in ruil daarvoor hun hulp aan de Vietcong zullen opgeven. Nisi, dan kunnen zij rekenen op Amerikaanse lucht en marine steun aan Zuid-Vietnam. Pham Van Dong - de premier van Noord-Vietnam - laat weten dat er geen reden tot onderhandelen is zolang de Amerikanen in Zuid-Vietnam aanwezig zijn. Bovendien zou de Vietcong als partner in een coalitieregering van een neutraal Vietnam geaccepteerd moeten worden. Dergelijke besprekingen zouden de komende tien jaar in tal van vormen in het geheim worden gevoerd zonder tot een oplossing te komen.
|